Straż Miejska Wałbrzych

Straż Miejska w Wałbrzychu wykonuje zadania z zakresu ochrony porządku publicznego na obszarze administracyjnym miasta. Regulamin jednostki wskazuje, że jej działania wynikają przede wszystkim z ustawy o strażach gminnych oraz przepisów prawa miejscowego. W praktyce oznacza to reagowanie na naruszenia porządku w miejscach publicznych, prowadzenie czynności dotyczących wykroczeń, podejmowanie interwencji oraz działania prewencyjne.

• Strażnicy prowadzą służbę patrolowo-interwencyjną samodzielnie lub we współpracy z Policją i egzekwują przestrzeganie przepisów porządkowych oraz administracyjnych obowiązujących w miejscach publicznych.
• Jednostka uczestniczy w działaniach zabezpieczających i pomocniczych podczas awarii technicznych, klęsk żywiołowych oraz innych miejscowych zagrożeń dla życia, zdrowia lub mienia.
• Straż prowadzi działania profilaktyczne i prewencyjne, w tym przedsięwzięcia skierowane do dzieci i młodzieży, dotyczące unikania zagrożeń, bezpiecznych zachowań i znajomości przepisów.
• Do praktycznych zadań wskazywanych przez miasto należą również ochrona mienia komunalnego, przeciwdziałanie dewastacji i wykroczeniom porządkowym, działania związane z ochroną środowiska oraz wspieranie mieszkańców w sprawach dotyczących ładu publicznego.

Rada Miejska w uchwale z 2025 r. potwierdziła, że jednostka wykonuje zadania służące lokalnemu systemowi bezpieczeństwa, w tym współpracuje z Policją, Państwową Strażą Pożarną i innymi służbami. Zakres działania Straży Miejskiej nie zastępuje kompetencji służb państwowych, lecz uzupełnia system reagowania na lokalne problemy porządkowe i zagrożenia w przestrzeni publicznej.

Oficjalny regulamin Straży Miejskiej w Wałbrzychu wyodrębnia w strukturze jednostki kierownictwo, Referat Patrolowo-Prewencyjny, Centrum Sterowania Ruchem i Monitoringu Wizyjnego, stanowisko do spraw wykroczeń oraz stanowiska organizacyjno-administracyjne. Taki podział odpowiada różnym rodzajom zadań wykonywanych przez strażników: od bieżących interwencji w terenie po obsługę spraw wykroczeniowych, działania edukacyjne i wsparcie systemów miejskich.

Miasto opisuje także wyspecjalizowane formy służby. Wałbrzych został podzielony na rejony służbowe obsługiwane przez strażników dzielnicowych, których zadaniem jest utrzymywanie bieżącego kontaktu z problemami poszczególnych części miasta. Oprócz służby dzielnicowych funkcjonują patrole i zespoły o bardziej wyspecjalizowanym profilu.

• Patrole interwencyjne kierowane są do nagłych zgłoszeń wymagających szybkiej reakcji i mogą wspierać inne patrole przy zdarzeniach wymagających większego zaangażowania.
• Patrole drogowe zajmują się wykroczeniami pozostającymi w ustawowych kompetencjach straży, w szczególności problemami związanymi z nieprawidłowym parkowaniem i organizacją ruchu.
• Eko-patrol prowadzi kontrole dotyczące odpadów, ochrony środowiska i zwierząt oraz reaguje na zgłoszenia dotyczące zwierząt wymagających pomocy.
• W materiałach miasta wymieniane są również patrol szkolny, patrol leśno-terenowy i patrol konny, dostosowane do specyfiki rozległego miasta i dużego udziału terenów zielonych.

Służba dyżurna koordynuje pracę patroli, utrzymuje z nimi łączność, przekazuje interwencje i w razie potrzeby kieruje zgłoszenia do innych instytucji właściwych dla danego problemu. Pozwala to traktować straż jako jeden z punktów pierwszego kontaktu w sprawach porządkowych, nawet jeśli ostateczne rozwiązanie konkretnego zgłoszenia należy do innej miejskiej jednostki lub służby.

W strukturze Straży Miejskiej w Wałbrzychu działa Centrum Sterowania Ruchem i Monitoringu Wizyjnego. Regulamin jednostki przypisuje temu obszarowi znacznie szersze zadania niż samo obserwowanie obrazu z kamer. Centrum ma wspierać monitorowanie ruchu, wykrywanie zdarzeń, zarządzanie sytuacjami drogowymi, nadzór nad wybranymi urządzeniami systemu ITS oraz przekazywanie informacji potrzebnych do reagowania przez właściwe służby.

• Monitoring wizyjny służy obserwacji miejsc publicznych oraz przekazywaniu informacji o zauważonych zagrożeniach i czynach zabronionych dyżurnemu Straży Miejskiej albo Policji.
• System ITS obejmuje funkcje związane z monitorowaniem i optymalizacją ruchu, wykrywaniem zdarzeń drogowych, gromadzeniem danych o stanie urządzeń i sytuacji na drogach oraz zarządzaniem zdarzeniami przewidywalnymi i losowymi.
• Regulamin przewiduje współpracę centrum między innymi z jednostkami odpowiedzialnymi za drogi, transport i gospodarkę komunalną, a także z Policją, strażą pożarną, pogotowiem ratunkowym oraz strukturami zarządzania kryzysowego.

Znaczenie monitoringu zostało potwierdzone również w uchwale Rady Miejskiej z 2025 r., w której obsługę miejskiego monitoringu wizyjnego wskazano jako jedno z praktycznych zadań Straży Miejskiej. W tym samym dokumencie podkreślono współpracę formacji z innymi służbami bezpieczeństwa. Model działania zakłada więc połączenie patroli w terenie z systemami obserwacji i wymiany informacji, co umożliwia kierowanie zgłoszeń oraz reagowanie przez podmiot mający właściwe kompetencje.

Regulamin przewiduje całodobowe funkcjonowanie komendy, Referatu Patrolowo-Prewencyjnego oraz Centrum Sterowania Ruchem i Monitoringu Wizyjnego we wszystkie dni tygodnia. Informacja ta dotyczy organizacji służby i nie oznacza, że każdy rodzaj spraw administracyjnych lub osobistych jest obsługiwany przez całą dobę.

Straż Miejska w Wałbrzychu ma wieloletnią historię działania w strukturach samorządu. Zgodnie z regulaminem nadanym zarządzeniem z 2018 r. jednostka została utworzona na podstawie uchwały Rady Miejskiej Gminy Wałbrzych z 21 grudnia 1990 r. oraz zarządzenia organu wykonawczego miasta z 21 lutego 1991 r. Regulamin określa ją jako samorządową, umundurowaną formację wykonującą zadania z zakresu ochrony porządku publicznego, działającą na obszarze administracyjnym Wałbrzycha i funkcjonującą jako komórka organizacyjna Urzędu Miejskiego.

Podstawę działania stanowi przede wszystkim ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych oraz przepisy prawa miejscowego. Regulamin opisuje także strukturę organizacyjną, sposób kierowania jednostką, zadania komórek organizacyjnych oraz obowiązki strażników. Nadzór nad działalnością Straży Miejskiej sprawuje organ wykonawczy miasta, natomiast w określonym ustawowo zakresie fachowym nadzór wykonywany jest przez właściwe organy administracji i Policji.

W 2025 r. Rada Miejska rozpatrywała wniosek o rozwiązanie Straży Miejskiej i uznała go za niezasługujący na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazano, że formacja wykonuje zadania potrzebne dla funkcjonowania miasta, obejmujące ochronę mienia komunalnego, przeciwdziałanie dewastacji i wykroczeniom porządkowym, obsługę monitoringu, działania środowiskowe oraz współpracę z innymi służbami. Dokument potwierdza tym samym dalsze funkcjonowanie jednostki w lokalnym systemie bezpieczeństwa.

Oficjalne materiały miasta pokazują, że wraz z rozwojem Wałbrzycha zakres praktycznych działań straży został rozszerzony o wyspecjalizowane patrole, rozwiązania związane z ochroną środowiska, profilaktykę szkolną oraz współpracę z systemem zarządzania ruchem. Jednostka zachowuje jednak charakter formacji samorządowej, której kompetencje są ograniczone przepisami prawa i odnoszą się przede wszystkim do porządku publicznego oraz zadań powierzonych gminie.

Poniższe źródła publiczne posłużyły do przygotowania informacji o jednostce:

• um.walbrzych.pl/pl/page/kontakt-2
• urzad.um.walbrzych.pl/pl/page/informacje-teleadresowe
• um.walbrzych.pl/pl/news/tydzien-z-zycia-strazy-miejskiej-jak-dziala-straz-miejska-w-walbrzychu
• um.walbrzych.pl/pl/page/historia-0
• bip.um.walbrzych.pl/attachments/download/24186
• bip.um.walbrzych.pl/attachments/download/53900
• komunikacja-miejska.um.walbrzych.pl/pl/aktualnosci/straz-miejska