Straż Miejska Siemianowice Śląskie

Straż Miejska w Siemianowicach Śląskich jest samorządową, umundurowaną formacją powołaną do wykonywania zadań z zakresu ochrony porządku publicznego na terenie miasta. Regulamin organizacyjny wskazuje, że jednostka działa na podstawie ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o strażach gminnych, aktów wykonawczych, prawa miejscowego oraz własnego regulaminu. Straż pełni służebną rolę wobec społeczności lokalnej i wykonuje zadania z poszanowaniem praw oraz godności obywateli. Jej działania mogą dotyczyć wyłącznie spraw mieszczących się w ustawowych kompetencjach formacji i niezastrzeżonych do wyłącznej właściwości innych organów.

• Ochrona spokoju i porządku w miejscach publicznych oraz reagowanie na zgłoszenia mieszkańców dotyczące naruszeń porządku.
• Czuwanie nad porządkiem i kontrola ruchu drogowego w zakresie przyznanym strażom gminnym przez przepisy.
• Współdziałanie z właściwymi służbami przy zdarzeniach związanych z zagrożeniem życia i zdrowia oraz zabezpieczanie miejsc przestępstw, katastrof i innych zdarzeń wymagających ochrony miejsca.
• Ochrona obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej, a także egzekwowanie przepisów porządkowych i administracyjnych obowiązujących na terenie miasta.
• Podejmowanie kontroli wynikających z przepisów prawa na podstawie właściwych upoważnień oraz współpraca z instytucjami i społecznością lokalną.

Dokumenty finansowe miasta potwierdzają, że praktyczna działalność straży obejmuje m.in. sprawy bezpieczeństwa i porządku publicznego, komunikacji, utrzymania czystości, gospodarki odpadami, ochrony środowiska, przestrzegania przepisów dotyczących trzeźwości oraz ograniczeń związanych z używaniem wyrobów tytoniowych. Zakres ten pokazuje, że jednostka zajmuje się zarówno typowymi interwencjami porządkowymi, jak i kontrolami administracyjnymi oraz działaniami wspierającymi bezpieczeństwo mieszkańców.

Regulamin organizacyjny określa strukturę Straży Miejskiej jako jednostki kierowanej jednoosobowo, z wyraźnym podziałem odpowiedzialności i podporządkowania służbowego. W strukturze wymieniono kierownictwo, głównego księgowego, Referat ds. Kadr i Organizacji, Sekcję Służby Patrolowej i Strażników Rejonowych, Sekcję Dyżurnych oraz Sekcję Monitoringu Miejskiego. Taki podział rozdziela zadania administracyjne od pracy operacyjnej w terenie i od bieżącej obsługi zgłoszeń mieszkańców.

Dyżurni i patrole: do zadań sekcji operacyjnych należy koordynowanie strażników pełniących służbę w terenie, utrzymywanie z nimi stałej łączności, przyjmowanie zgłoszeń oraz kierowanie patroli na miejsce zdarzenia. Regulamin przewiduje również powiadamianie kierownictwa miasta i właściwych służb o wydarzeniach nadzwyczajnych. Strażnicy podejmują interwencje zarówno na podstawie polecenia służbowego, jak i zgłoszenia obywatela, a w terenie egzekwują przepisy porządkowe i administracyjne w granicach swoich uprawnień.

Dostępność: według aktualnej informacji Urzędu Miasta zgłoszenia interwencyjne są przyjmowane codziennie w godzinach od 6.00 do 22.00. Sekretariat komendanta pracuje od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 14.00. Oznacza to rozdzielenie obsługi spraw administracyjnych od dyżuru służącego do przyjmowania bieżących zgłoszeń. W sprawach wymagających reakcji patrolu właściwym kanałem jest zgłoszenie interwencyjne, natomiast sprawy kancelaryjne i organizacyjne należy kierować do sekretariatu w jego godzinach pracy.

Monitoring miejski jest formalnie wyodrębnioną częścią struktury Straży Miejskiej. Regulamin wskazuje, że osoby obsługujące monitoring obserwują strefy objęte miejskim systemem wizyjnym, a w przypadku zarejestrowania przestępstwa lub wykroczenia mają niezwłocznie powiadomić dyżurnego straży. Do ich obowiązków należy również zgłaszanie awarii systemu przełożonym i jednostce odpowiedzialnej za serwis. Monitoring jest więc narzędziem wspierającym pracę dyżurnych i patroli, a nie odrębną służbą podejmującą samodzielne interwencje w terenie.

Regulamin przewiduje stałą łączność dyżurnych z patrolami, kierowanie strażników na miejsce zdarzeń oraz współpracę z innymi podmiotami i instytucjami. W praktyce ma to znaczenie zwłaszcza w sytuacjach, w których interwencja dotyczy kompetencji kilku służb. Urząd Miasta w oficjalnym komunikacie z sierpnia 2024 r. wyjaśnił przykładowo, że kontrole przejść ewakuacyjnych, klatek schodowych, piwnic i strychów nie są prowadzone przez straż w sposób automatyczny. Zgodnie z tym komunikatem takie czynności odbywają się na podstawie zgłoszonej interwencji i w asyście straży pożarnej, przedstawicieli administracji, zarządców budynków lub innych właściwych instytucji.

Miasto opublikowało to wyjaśnienie po pojawieniu się fałszywego komunikatu podszywającego się pod Straż Miejską. Informacja ta jest istotna także praktycznie: mieszkańcy powinni weryfikować nietypowe zawiadomienia dotyczące planowanych kontroli w oficjalnych kanałach miasta lub straży. Sposób działania opisany w regulaminie i miejskich komunikatach opiera się na przyjęciu zgłoszenia, jego ocenie przez dyżurnego, skierowaniu właściwego patrolu oraz, gdy wymaga tego charakter zdarzenia, współdziałaniu z inną służbą lub zarządcą obiektu.

Ochrona środowiska jest jednym z potwierdzonych obszarów działania siemianowickiej Straży Miejskiej. W 2024 r. gmina przekazała jednostce specjalistyczny dron wyposażony w kamerę oraz system pozwalający badać poziom zanieczyszczeń i analizować skład dymu z kominów. Urząd Miasta wskazał, że urządzenie ma być wykorzystywane przede wszystkim do analizy jakości powietrza w ramach działań wynikających z Programu Ochrony Powietrza, z możliwością odczytu wyników pomiarów w czasie rzeczywistym przez obsługę naziemną. Zakup objął także osprzęt i szkolenie personelu, a zadanie zostało wsparte dotacją w ramach wojewódzkiej inicjatywy antysmogowej.

Straż prowadzi również kontrole związane z Centralną Ewidencją Emisyjności Budynków. Według informacji Urzędu Miasta funkcjonariusze sprawdzają, czy dla nieruchomości złożono deklarację CEEB oraz czy dane wpisane do ewidencji odpowiadają stanowi faktycznemu. Kontrole mogą dotyczyć budynków jednorodzinnych i wielorodzinnych, a w określonych przypadkach również nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Przy źródłach ciepła na paliwa stałe weryfikowane mogą być m.in. parametry i cechy urządzenia grzewczego. Miasto wskazywało również na możliwość sprawdzania zagadnień związanych z gospodarką odpadami oraz gospodarką wodno-ściekową.

Dron pełni funkcję narzędzia wspomagającego. Gdy pomiar gazów wydobywających się z komina wskazuje nieprawidłowości lub odchylenia, straż może przejść do kontroli posesji w granicach przysługujących jej uprawnień. W komunikacie z listopada 2024 r. miasto informowało, że kontrole obejmowały także ogródki działkowe, jeśli znajdowały się tam źródła ciepła podlegające zgłoszeniu. Pokazuje to, że zadania środowiskowe jednostki obejmują nie tylko reakcję na uciążliwy dym zgłaszany przez mieszkańców, lecz także weryfikację obowiązków ewidencyjnych i działania kontrolne dotyczące sposobu ogrzewania nieruchomości.

Sprawozdanie z wykonania budżetu miasta za 2024 r. zawiera konkretne dane pokazujące skalę działalności Straży Miejskiej. W ciągu roku jednostka podjęła 6518 interwencji. W ich następstwie udzielono 419 pouczeń, nałożono 459 mandatów, a 22 wnioski skierowano do sądu. Dane te dotyczą pełnego 2024 r. i powinny być traktowane jako historyczne podsumowanie działalności, a nie bieżący licznik interwencji.

Sprawozdanie wskazuje także, że mandaty dotyczyły wykroczeń związanych m.in. z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym, komunikacją, utrzymaniem czystości w gminie, przepisami dotyczącymi odpadów, ochroną środowiska, wychowaniem w trzeźwości i przeciwdziałaniem alkoholizmowi oraz ochroną zdrowia przed następstwami używania tytoniu lub wyrobów tytoniowych. Wpływy z mandatów nałożonych przez straż wyniosły w tym okresie 43 299,55 zł.

Zestawienie pokazuje zróżnicowany charakter pracy jednostki: część spraw kończyła się pouczeniem, część mandatem, a część wymagała skierowania wniosku do sądu. Sama liczba interwencji jest znacznie większa niż liczba zastosowanych środków represyjnych, co odpowiada szerokiemu zakresowi zgłoszeń i czynności podejmowanych przez straż. Statystyka obejmuje zarówno typowe interwencje porządkowe, jak i sprawy związane z ruchem, czystością, środowiskiem oraz innymi lokalnymi obowiązkami nadzorowanymi przez formację.

Poniższe źródła publiczne posłużyły do przygotowania informacji o jednostce:

• siemianowice.pl/wazny-adres/straz-miejska/
• bip.msiemianowicesl.finn.pl/en/bipkod/18650246
• dzienniki.slask.eu/eli/POL_WOJ_SL/2016/3767/ogl/pol/pdf
• dzienniki.slask.eu/GetActPdf.ashx?book=0&position=2719&year=2025
• siemianowice.pl/2024/09/siemianowicka-straz-miejska-ma-nowego-drona/
• siemianowice.pl/2024/11/nie-zglosiles-tego-kontrola-strazy-miejskiej-to-wykaze/
• siemianowice.pl/2024/08/falszywa-informacja-straz-miejska-ostrzega/