Straż Gminna Kościelisko

Straż Gminna w Kościelisku wykonuje zadania porządkowe i kontrolne na terenie gminy, reagując na naruszenia przepisów pozostające w kompetencji straży gminnej. Publiczne materiały pokazują, że jednostka działa zarówno samodzielnie, jak i wspólnie z innymi służbami. Szczególnie widoczna jest współpraca z Policją oraz Strażą Leśną przy działaniach dotyczących ruchu pojazdów terenowych, ochrony terenów zielonych i egzekwowania lokalnych regulacji.

W czerwcu 2026 r. na terenie gminy przeprowadzono wspólne kontrole osób poruszających się quadami. Działania objęły kilkadziesiąt pojazdów i ich kierujących, a służby ujawniły łącznie 23 wykroczenia. Nałożono 17 mandatów karnych, z czego 7 wystawili strażnicy gminni za naruszenie lokalnej uchwały Rady Gminy Kościelisko. Do kontroli wykorzystywano także specjalistyczne pojazdy terenowe i drony, co pozwalało prowadzić działania w różnych częściach gminy.

• Reagowanie na wykroczenia i naruszenia lokalnych przepisów porządkowych.
• Współpraca z Policją i innymi służbami przy akcjach kontrolnych.
• Działania dotyczące ochrony terenów prywatnych, zielonych i przyrodniczych przed szkodami powodowanymi przez pojazdy terenowe.
• Kontrole terenowe prowadzone również z użyciem sprzętu ułatwiającego obserwację trudno dostępnych miejsc.

Materiały publiczne wskazują więc na praktyczny, terenowy charakter pracy jednostki. Straż nie ogranicza się do obsługi zgłoszeń w siedzibie, lecz bierze udział w patrolach, kontrolach i działaniach interwencyjnych na obszarze gminy Kościelisko. W przypadku spraw wykraczających poza kompetencje straży działania prowadzone są we współpracy z właściwymi służbami.

Istotnym obszarem działalności Straży Gminnej w Kościelisku jest ochrona środowiska, w szczególności kontrola przestrzegania przepisów dotyczących jakości powietrza. Oficjalna strona gminy poświęcona programowi "Czyste Powietrze" wskazuje wprost, że kontrole urządzeń grzewczych na terenie Gminy Kościelisko prowadzi Straż Gminna. Kontrole te są związane z obowiązkami nałożonymi na gminy przez przepisy dotyczące ochrony powietrza oraz z regionalnymi regulacjami antysmogowymi obowiązującymi w Małopolsce.

Zakres pracy jednostki został rozszerzony o wyspecjalizowane zadania ekologiczne. W ogłoszeniu o naborze na stanowisko eko-strażnika wskazano między innymi realizację zadań z zakresu ochrony powietrza, udział w kontrolach i interwencjach dotyczących ochrony środowiska i gospodarki odpadami, współpracę z ekodoradcą oraz przygotowywanie materiałów analitycznych związanych z ochroną środowiska. Dokument przewidywał również udział w tworzeniu i realizacji zadań dotyczących gospodarki odpadami oraz przygotowywaniu materiałów na potrzeby organów gminy.

• Kontrole urządzeń grzewczych i przestrzegania wymagań związanych z ochroną powietrza.
• Interwencje dotyczące gospodarki odpadami i innych naruszeń środowiskowych.
• Współpraca z pracownikami gminy odpowiedzialnymi za doradztwo ekologiczne i ochronę środowiska.
• Wykorzystanie danych i wyników kontroli przy działaniach analitycznych oraz sprawozdawczych.

W publicznych komunikatach gmina podkreśla również, że kontrole urządzeń grzewczych mają charakter służbowy i prowadzone są przez uprawnione osoby. Jest to ważne z punktu widzenia mieszkańców, ponieważ działania kontrolne mogą wymagać wejścia na teren nieruchomości i weryfikacji sposobu użytkowania źródła ciepła. Straż Gminna pełni w tym obszarze funkcję kontrolną i prewencyjną, a jej działania są częścią szerszej polityki poprawy jakości powietrza w gminie.

W latach 2025–2026 Gmina Kościelisko realizowała projekt pod nazwą "Zapewnienie Straży Gminnej w Kościelisku wyposażenia niezbędnego do realizacji ochrony powietrza". Projekt był związany z programem Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027 i miał wzmocnić możliwości prowadzenia kontroli oraz działań prewencyjnych dotyczących emisji zanieczyszczeń. Oficjalne materiały projektowe oraz dokumentacja zamówień wskazują na zakup specjalistycznego wyposażenia przeznaczonego bezpośrednio do pracy Straży Gminnej.

Do wyposażenia przewidziano bezzałogowy statek powietrzny z urządzeniami pomiarowymi, kamerę termowizyjną, urządzenie do pomiaru jakości powietrza oraz tablet umożliwiający rejestrowanie i przetwarzanie danych z kontroli. W ramach projektu zakupiono także elektryczny pojazd służbowy typu SUV z napędem 4×4, przystosowany do poruszania się w górskim terenie. Lokalny materiał z lipca 2026 r. informował już o przekazaniu jednostce nowego sprzętu i uruchomieniu eko-patrolu.

• Dron przeznaczony do obserwacji i pomiarów związanych z jakością powietrza.
• Kamera termowizyjna wspierająca kontrole terenowe.
• Mobilne urządzenia pomiarowe i tablet do zapisywania wyników kontroli.
• Elektryczny samochód z napędem 4×4, zwiększający możliwość dotarcia do miejsc trudniej dostępnych.

Nowe wyposażenie ma służyć przede wszystkim identyfikowaniu źródeł nieprawidłowych emisji i dokumentowaniu wyników kontroli. Opisy wdrożonego systemu wskazują na możliwość pomiaru pyłów zawieszonych i wybranych gazów powstających przy spalaniu, a także parametrów meteorologicznych potrzebnych do interpretacji odczytów. Dzięki temu działania środowiskowe jednostki mogą opierać się nie tylko na oględzinach, lecz także na danych z urządzeń pomiarowych wykorzystywanych bezpośrednio w terenie.

Straż Gminna w Kościelisku jest wskazywana w publicznych materiałach gminy jako odrębna jednostka realizująca zadania porządkowe i kontrolne. Już w zmianie Statutu Gminy Kościelisko z 2010 r. Straż Gminna została wymieniona w wykazie gminnych jednostek organizacyjnych. Obecnie gmina publikuje dla niej osobną stronę kontaktową, a obsługa jednostki odbywa się w budynku Urzędu Gminy Kościelisko. Na stronie kontaktowej wskazano pomieszczenie w przyziemiu budynku oraz rozdzielono funkcje służbowe pomiędzy komendanta i strażników, bez potrzeby kierowania mieszkańca do innego urzędu.

Materiały z naboru prowadzonego przez gminę pokazują także rozwój specjalizacji środowiskowej. W 2025 r. ogłoszono nabór na pełnoetatowe stanowisko strażnika pełniącego funkcję eko-strażnika, planowane na okres realizacji projektu dotyczącego ochrony powietrza. Zakres obowiązków obejmował nie tylko interwencje, lecz także współpracę z komórkami urzędu, przygotowywanie dokumentacji, sprawozdawczość i udział w pracach związanych z ochroną środowiska.

• Jednostka posiada wyodrębniony kontakt i miejsce obsługi w siedzibie Urzędu Gminy.
• Struktura kontaktowa rozróżnia funkcję kierowniczą oraz stanowiska strażnicze.
• Rozwijany jest wyspecjalizowany obszar zadań związanych z kontrolami środowiskowymi.
• Jednostka łączy pracę patrolową w terenie z dokumentowaniem kontroli, analizą spraw i współpracą z innymi komórkami samorządu.

Dla mieszkańca oznacza to, że sprawy związane z porządkiem, lokalnymi wykroczeniami i częścią zagadnień środowiskowych mogą być kierowane bezpośrednio do Straży Gminnej. W sytuacjach wymagających szerszych uprawnień jednostka współpracuje z Policją, Strażą Leśną lub właściwymi komórkami urzędu. Taki model jest widoczny zarówno w bieżących działaniach kontrolnych, jak i w dokumentach organizacyjnych oraz projektach rozwijających wyposażenie straży.

Poniższe źródła publiczne posłużyły do przygotowania informacji o jednostce:

• gminakoscielisko.pl/kontakt/straz-gminna
• gminakoscielisko.pl/czyste-powietrze/7304.html
• gminakoscielisko.pl/aktualnosci/8294.html
• gminakoscielisko.pl/projekty-unijne/8423.html
• zakopane.policja.gov.pl/ktt/aktualnosci/72610,Policja-Straz-Gminna-i-Straz-Lesna-reaguja-na-wykroczenia-kierujacych-q...
• podhale24.pl/drukuj,1,116289.html
• vps.24tp.pl/n/135836
• www.inforlex.pl/dok/tresc%2CU80.2010.567.0004363%2Cuchwala-nr-xl26110-rady-gminy-koscielisko-z-dnia-29-wrzesnia-2010r...