Czy straż miejska może ukarać za jazdę po chodniku? Zasady dla pieszych, rowerzystów i użytkowników e-hulajnóg

Chodnik kojarzy się z bezpiecznym miejscem dla pieszych, ale coraz częściej pojawiają się tam rowery i hulajnogi elektryczne. To rodzi konflikty i pytania: kto ma pierwszeństwo, kiedy jazda po chodniku jest dozwolona i czy straż miejska może za to ukarać mandatem? Poniżej wyjaśniamy to spokojnie i krok po kroku – z perspektywy pieszych, rowerzystów i użytkowników e-hulajnóg.

Kto ma pierwszeństwo na chodniku?

Chodnik to przede wszystkim przestrzeń dla pieszych. To oni mają pierwszeństwo, a każdy inny użytkownik – rowerzysta czy osoba na hulajnodze – jest tam gościem. Jeśli pojazd stwarza zagrożenie dla pieszych, straż miejska może zareagować, a w niektórych sytuacjach skończy się to mandatem.

• pieszy ma pierwszeństwo na chodniku,
• rower i hulajnoga mogą znaleźć się na chodniku tylko w ściśle określonych sytuacjach,
• straż miejska reaguje, gdy dochodzi do utrudniania ruchu lub zagrożenia bezpieczeństwa.

Jeśli chcesz szerzej poznać ogólne uprawnienia strażników, zajrzyj też do artykułu Uprawnienia straży miejskiej – sprawdź, co mogą, a czego nie mogą funkcjonariusze .

Rowerzyści na chodniku – kiedy wolno, a kiedy grozi mandat?

Co do zasady rower powinien poruszać się po drodze dla rowerów, pasie rowerowym albo jezdni. Jazda po chodniku jest wyjątkiem, a nie normą. Straż miejska może ukarać rowerzystę, jeśli korzysta z chodnika bez podstaw albo stwarza realne zagrożenie dla pieszych.

Kiedy rower może jechać po chodniku?

• gdy opiekun jedzie z dzieckiem do 10 lat na rowerze – dziecko traktowane jest jak pieszy,
• przy bardzo złych warunkach pogodowych (silny wiatr, intensywne opady), gdy jazda po jezdni byłaby niebezpieczna,
• gdy nie ma drogi dla rowerów, a chodnik jest odpowiednio szeroki i ruch pieszych niewielki – tak, by rowerzysta nie utrudniał im poruszania.

Jeśli rowerzysta jedzie po wąskim, zatłoczonym chodniku, jedzie szybko między pieszymi, dzwoni na nich dzwonkiem albo wymusza pierwszeństwo – strażnik może potraktować to jako wykroczenie zagrażające bezpieczeństwu pieszych i sięgnąć po mandat.

Typowe sytuacje, w których straż może zareagować

• jazda z nadmierną prędkością między pieszymi, szczególnie w okolicy przejść i przystanków,
• przejazd rowerem przez przejście dla pieszych, zamiast przeprowadzenia go,
• jazda po alkoholu, połączona z niebezpiecznymi manewrami na chodniku.

W poważniejszych przypadkach strażnicy mogą wezwać policję, która ma dodatkowe uprawnienia, m.in. w zakresie badań trzeźwości kierujących.

Hulajnogi elektryczne na chodniku – jakie zasady obowiązują?

Hulajnogi elektryczne zostały w przepisach potraktowane podobnie do rowerów – powinny poruszać się przede wszystkim po drogach dla rowerów. Chodnik jest dla nich rozwiązaniem wyjątkowym. Mimo to w praktyce wielu użytkowników wybiera chodnik, bo czuje się tam „bezpieczniej niż na jezdni”. Dla pieszych bywa to bardzo uciążliwe.

Kiedy hulajnoga może znaleźć się na chodniku?

• gdy w okolicy nie ma drogi dla rowerów ani pasa ruchu dla rowerów,
• gdy jazda jezdnią byłaby zbyt ryzykowna (wysokie prędkości samochodów, brak infrastruktury dla jednośladów),
• pod warunkiem, że osoba na hulajnodze porusza się z prędkością zbliżoną do pieszego i ustępuje mu pierwszeństwa.

Jeśli użytkownik hulajnogi jedzie slalomem, wyprzedza pieszych „na milimetry”, używa dzwonka lub krzyczy, by zrobić sobie miejsce – strażnik miejski ma podstawę, by zareagować. W skrajnych przypadkach może skończyć się to mandatem za stwarzanie zagrożenia w ruchu.

Więcej o szczegółowych zasadach dla e-hulajnóg i typowych interwencjach opisujemy też w osobnym tekście Straż miejska a hulajnogi elektryczne – kiedy mogą wystawić mandat? .

Przeczytaj też: Straż miejska a hulajnogi elektryczne – kiedy mogą wystawić mandat?

Co może zrobić straż miejska, gdy ktoś jedzie po chodniku?

Strażnik miejski nie zatrzyma pojazdu „jak policjant na środku drogi”, ale na chodniku i w strefie zamieszkania ma sporo narzędzi. Może zareagować zarówno wobec rowerzysty, jak i użytkownika hulajnogi.

• zwrócić uwagę, pouczyć i poprosić o zejście na jezdnię, drogę dla rowerów albo o zejście z pojazdu,
• wylegitymować osobę, która łamie przepisy lub stwarza zagrożenie,
• nałożyć mandat za wykroczenia związane z bezpieczeństwem pieszych, porządkiem publicznym lub ruchem drogowym,
• współpracować z policją – np. gdy potrzebne są dodatkowe uprawnienia lub badanie trzeźwości.

Jeśli nie zgadzasz się z decyzją strażnika, masz prawo odmówić przyjęcia mandatu – wtedy sprawę rozstrzyga sąd. Szerzej wyjaśniamy to w artykule Mandat od straży miejskiej – kiedy możesz odmówić przyjęcia? .

Piesi też mogą dostać mandat – za co?

Choć pieszy ma pierwszeństwo na chodniku, również on może dopuścić się wykroczenia. Straż miejska reaguje tam, gdzie zagrożone jest bezpieczeństwo lub porządek publiczny.

• spożywanie alkoholu w miejscu objętym zakazem, połączone z zakłócaniem spokoju,
• zanieczyszczanie chodnika (śmieci, rozbite butelki) stwarzające zagrożenie dla innych,
• głośne zachowanie w nocy w pobliżu budynków mieszkalnych,
• wchodzenie bezpośrednio przed nadjeżdżający pojazd na przejściu lub w jego pobliżu.

O interwencjach związanych z hałasem i zakłócaniem spokoju więcej piszemy w tekście Kontrola hałasu – co może zrobić straż miejska przy głośnych sąsiadach? .

Jak zgłosić niebezpieczną jazdę po chodniku?

Jeśli widzisz, że ktoś jedzie rowerem czy hulajnogą po chodniku w sposób ewidentnie niebezpieczny – nie musisz bezradnie się temu przyglądać. Możesz poinformować straż miejską, szczególnie gdy sytuacja powtarza się w tym samym miejscu (np. przy szkole, placu zabaw, przystanku).

• zanotuj dokładne miejsce zdarzenia (ulica, numer budynku, charakterystyczne punkty),
• zwróć uwagę na godzinę i to, czy sytuacja jest jednorazowa czy powtarzalna,
• jeśli to możliwe, zrób bezpieczne zdjęcie lub nagranie (bez narażania siebie i innych),
• zgłoś sprawę pod numerem 986 lub bezpośrednio do lokalnej straży miejskiej.

Krok po kroku sposób zgłaszania wykroczeń do straży opisujemy szerzej w poradniku Jak zgłosić wykroczenie do straży miejskiej? [Poradnik krok po kroku] .

Podsumowanie – chodnik przede wszystkim dla pieszych

Piesi mają na chodniku pierwszeństwo i to ich komfort oraz bezpieczeństwo są najważniejsze. Rowerzyści i użytkownicy hulajnóg mogą korzystać z tej przestrzeni tylko w wyjątkowych sytuacjach i z dużą ostrożnością. Straż miejska nie poluje na kierujących, ale reaguje tam, gdzie dochodzi do realnego zagrożenia lub powtarzających się skarg mieszkańców. W razie wątpliwości – jedź wolniej, ustąp pieszym i wybierz drogę dla rowerów, jeśli jest dostępna. To zwykle najlepszy sposób, by uniknąć konfliktu… i mandatu.